Lektion 09 — Das Attributsuffix ཀྱི་ (–kyi)

Wortliste

Nr.	Tibetisch	Wylie	Bedeutung
1	སྒོམ་མ་	sgom ma	Meditatorin; Asketin
2	ཞལ་	zhal	Mund; Gesicht; Unterweisung; Rat (resp.)
3	བཅོམ་ལྡན་འདས་	bcom ldan 'das	bCom ldan 'das (Beiname des Buddha); Skt. bhagavant
4	རྟེན་	rten	Stuetze; Behaelter
5	མཆོད་རྟེན་	mchod rten	Skt. stūpa
6	ཞྭ་	zhwa	Hut
7	ཕྱི་རོལ་	phyi rol	Aussenseite
8	དངོས་པོ་	dngos po	Ding
9	ངན་པ་	ngan pa	schlecht (Adj.)
10	བྱིས་པ་	byis pa	Kind
11	དུས་	dus	Zeit
12	འཁོར་ལོ་	'khor lo	Rad
13	ཡང་དགོན་པ་	yang dgon pa	Yang dgon pa (NZ)
14	རི་	ri	Berg
15	རི་ཆོས་	ri chos	Berglehre
16	སྒྲ་	sgra	Laut; Gerausch; Wort; Silbe; hier kurz fuer: Grammatik (sgra rig)
17	བསྟན་བཅོས་	bstan bcos	Lehrabhandlung
18	དོན་	don	Inhalt; Bedeutung; Sachverhalt; Zweck; Nutzen
19	ཏིང་ངེ་འཛིན་	ting nge 'dzin	(meditative) Versenkung
20	ཡོན་ཏན་	yon tan	Qualitaet; gute Eigenschaft
21	སྐབས་	skabs	Abschnitt, Kapitel
22	དགེ་བ་	dge ba	tugendhaft (Adj.); Tugend
23	ལས་	las	Tat, Skt. karma
24	ལམ་	lam	Pfad
25	ཁབ་	khab	Hof; Residenz
26	གྲོང་ཁྱེར་	grong khyer	groessere Siedlung; groesseres Dorf
27	བརྒྱུད་པ་	brgyud pa	Ueberlieferung; Linie
28	ལོ་རྒྱུས་	lo rgyus	Historie; Jahrkunde; Geschichte
29	ལྷ་རྗེ་	lha rje	lHa rje (NZ)
30	ལྷ་ཁང་པ་	lha khang pa	lHa khang pa (NZ)
31	ཐུགས་	thugs	Herz, Geist (resp.)
32	ཉིད་	nyid	eben; selbst (Suf, FokPart)
33	ཡོལ་	yol	Yol (NZ; ON)
34	དགེ་བསྙེན་	dge bsnyen	dGe bsnyen (NZ); Laienanhaenger; Skt. upāsaka
35	རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་	rdo rje dbang phyug	rDo rje dbang phyug (PN)
36	ཁོང་	khong	er; sie (PersPron; 3. Pers.; resp.)
37	ངེད་	nged	ich (PersPron; 1. Pers.; eleg.)
38	རང་	rang	selbst (Pronomen)
39	འུ་ཅག་	'u cag	wir (PersPron; 1. Pers., Pl.)
40	ཁྱེད་	khyed	Du; Ihr (PersPron; 2. Pers.; resp.)
41	མཆོད་གནས་	mchod gnas	Gabenempfaenger (wtl. „Opferort")
42	ཡོ་བྱད་	yo byad	Geraet; (materielles) Beduerfnis
43	འོ་སྐོལ་	'o skol	wir (PersPron; 1. Pers., Pl.)
44	བུ་	bu	Sohn
45	ཁོ་བོ་	kho bo	ich (PersPron; 1. Pers., mask.)
46	ངན་པ་	ngan pa	schlecht (Adj.)
47	བློ་	blo	Verstand
48	ལག་པ་	lag pa	Hand
49	མཐིལ་	mthil	Grund; Flaeche
50	བསོད་ནམས་	bsod nams	(religioeses) Verdienst
51	དབུས་པ་	dbus pa	dBus pa (NZ)
52	ཇོ་སྲས་	jo sras	Jo sras (NZ; kurz fuer: Jo [bo] sras)
53	སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་པ་	sangs rgyas rin chen pa	Sangs rgyas rin chen pa (PN)

[Quelle: Lekt_09 WL, Nr. 1–53]

Grammatik

Das Attributsuffix ཀྱི་ (–kyi)

བོད་ཀྱི་སྐད་ [...]

W: bod: Tibet. –kyi: AttrSuf. skad: Sprache.

G: bod \<SbstAttr\> kyi \<AttrSuf\> skad \<Sbst\> [...]

Ü: Sprache Tibets

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 1]

Das Morphem ཀྱི་ (–kyi) und seine Allomorphe

Silbenende	Allomorph	Beispiel
—ད་ / —བ་ / —ས་	ཀྱི་ (kyi)	ཡབ་ཀྱི་སྤྱགས་
—ག་ / —ང་	གི་ (gi)	ལྷ་ཁང་གི་ཐང་ཀ་
—ན་ / —མ་ / —ར་ / —ལ་	གྱི་ (gyi)	ལམ་གྱི་རིམ་པ་
—འ་	°འི་ (Finalskript)	ནམ་མཁའི་ཁམས་
—Vok.	°འི་ (dem Vokal angehängt)	རྒྱལ་པོའི་ཁབ་
—Vok.	ཡི་ (silbisch)	ལྷ་ཡི་སྲས་

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 1]

Lautveränderungen infolge des Attributsuffixes

དགོན་པའི་མིང་ [...]

W: dgon pa: Kloster. –i: AttrSuf. ming: Name.

G: dgon pa \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> ming \<Sbst\> [...]

Ü: der Name des Klosters

[...] ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ [...]

W: klu: Klu-[Geist]. –i: AttrSuf. rgyal po: König.

G: [...] klu \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> rgyal po \<Sbst\> [...]

Ü: der König der Klu-[Geister]

མིའི་བདག་པོ་ [...]

W: mi: Mensch. -'i: AttrSuf. bdag po: Herrscher.

G: mi \<SbstAttr\>'i \<AttrSuf\> bdag po \<Sbst\> [...]

Ü: der Herrscher der Menschen

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 1]

Das Substantivattribut

Subjektattribut

[...] མཁན་པོའི་བྱ་བ་ [...]

W: mkhan po: Abt. –i: AttrSuf. bya ba: Handlung.

G: mkhan po \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> bya ba \<Sbst\> [...]

Ü: [die] Handlungen des Abtes

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 1–2]

Objektattribut

[...] རྗེ་བཙུན་ཀ་རོ་པའི་བསྟོད་པ་ [...]

W: rje btsun: NZ. ka ro pa: PN. –'i: AttrSuf. bstod pa: Lobpreis.

G: [...] rje btsun ka ro pa \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> bstod pa \<Sbst\> [...]

Ü: der Lobpreis des rJe btsun Ka ro pa

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 2]

Partitivattribut

སྐུ་མཆེད་གསུམ་གྱི་ཆེ་བ་ [...]

W: sku mched: Brüder (resp.). gsum: drei. –gyi: AttrSuf. che ba: Höchster; Ältester.

G: sku mched gsum \<SbstAttr\> gyi \<AttrSuf\> che ba \<Sbst\> [...]

Ü: der Älteste der drei Brüder

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 2]

Possessivattribut

སྤྱིལ་པོའི་ཀ་བ་ [...]

W: spyil po: Hütte. –'i: AttrSuf. ka ba: Stütze; Pfosten.

G: spyil po \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> ka ba \<Sbst\> [...]

Ü: die Stützen der Hütte

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 2]

Qualitätsattribut

[...] གསེར་གྱི་ལྷ་ཁང་ [...]

W: gser: Gold. –gyi: AttrSuf. lha khang: Tempel.

G: [...] gser \<SbstAttr\> gyi \<AttrSuf\> lha khang \<Sbst\> [...]

Ü: Goldtempel

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 2]

Explikativattribut, Genitiv der Identität

[...] འཁྲུགས་པའི་སྐྱོན་ [...]

W: 'khrugs pa: Krieg. –'i: AttrSuf. skyon: Makel.

G: [...] 'khrugs pa \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> skyon \<Sbst\> [...]

Ü: die Makel des Krieges

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 2]

Umstandsattribut

[...] ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ [...]

W: shar: Osten. phyogs: Richtung. –kyi: AttrSuf. sems can: Lebewesen.

G: [...] shar phyogs \<SbstAttr\> kyi \<AttrSuf\> sems can \<Sbst\> [...]

Ü: die Lebewesen des Ostens

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 2]

Attribut der Spezifikation

[...] གླང་ཐང་པའི་སྐབས་ [...]

W: glang thang pa: PN. –i: AttrSuf. skabs: Kapitel, Abschnitt.

G: [...] glang thang pa \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> skabs \<Sbst\> [...]

Ü: das Kapitel über [das Leben des] Glang thang pa

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 3]

Attributreihung

རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པའི་དར་སོ་ [...]

W: rnal 'byor ma: Skt. yoginī. –'i: AttrSuf. rgyud: Skt. tantra. –kyi: AttrSuf. bshad pa: Erklärung. –'i: AttrSuf. dar so: Verbreitung.

G: rnal 'byor ma \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> rgyud \<SbstAttr\> kyi \<AttrSuf\> bshad pa \<SbstAttr\> 'i \<AttrSuf\> dar so \<Sbst\> [...]

Ü: die Verbreitung der Erklärungen zu den Yoginī-Tantras

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 3]

Das vorangestellte Adjektivattribut

[...] དྲག་པོའི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ [...]

W: drag po: stark; heftig (Adj). –'i: AttrSuf. las: Handlung. –kyi: AttrSuf. nus pa: Vermögen.

G: [...] drag po \<AdjAttr\> 'i \<AttrSuf\> las \<SbstAttr\> kyi \<AttrSuf\> nus pa \<Sbst\> [...]

Ü: das Vermögen zu heftigen Handlungen

དམ་པའི་ཆོས་ [...]

W: dam pa: edel (Adj). –i: AttrSuf. chos: Lehre.

G: dam pa \<AdjAttr\> 'i \<AttrSuf\> chos \<Sbst\> [...]

Ü: edle Lehre (Skt.: saddharma)

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 3]

Das vorangestellte Partizipattribut

[...] བོད་སྤྱི་ལ་དབང་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་ [...]

W: bod: Tibet. spyi: allgemein (hier: gesamt). –la: in (PP). dbang: Macht. byed pa: machen (tdV; 1.SF). –'i: AttrSuf. rgyal po: König.

G: bod \<Sbst\> spyi \<AdjAttr\> la \<PP\> dbang \<Sbst\> byed pa \<Part/VSbst\> 'i \<AttrSuf\> rgyal po \<Sbst\>

Ü: der im gesamten Tibet Macht ausübende König / der König, der im gesamten Tibet Macht ausübt

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 3]

Das vorangestellte Demonstrativum

དེའི་ཕྲིན་ལས་ [...]

W: de: jener (DemPron). –'i: AttrSuf. phrin las: Handlung (resp.).

G: de \<DemPron\> 'i \<AttrSuf\> phrin las \<Sbst\> [...]

Ü: dessen Handlungen

དེའི་དུས་སུ་ [...]

W: de: jener (DemPron). –'i: AttrSuf. dus: Zeit. –su: in; zu (PP).

G: de \<DemPron\> 'i \<AttrSuf\> dus \<Sbst\> su \<PP\> [...]

Ü: zu jener Zeit

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 3–4]

Das vorangestellte Personalpronomen

ཁྱོད་ཀྱི་ཁང་པ་ [...]

W: khyod: du. –kyi: AttrSuf. khang pa: Haus.

G: khyod \<PersPron\> kyi \<AttrSuf\> khang pa \<Sbst\> [...]

Ü: dein Haus

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 4]

Das attributive Adverb

[...] སྔར་གྱི་ཆོས་བརྗེད་པ་ཐམས་ཅད་ [...]

W: sngar: früher. –gyi: AttrSuf. chos: Lehre. brjed pa: vergessen (tmdV; 2.,3.SF). thams cad: alle (IndPron).

G: [...] sngar \<Adv\> gyi \<AdjAttr\> chos \<Sbst\> brjed pa \<Part\> thams cad \<IndPron\> [...]

Ü: alle vergessenen Lehren von früher

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 4]

Die Apposition

[...] དབུས་པ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འབར་ [...]

W: dbus pa: ON (NZ, Person, die aus dBus kommt). dge slong: Mönch. tshul khrims 'bar: PN.

G: [...] dbus pa dge slong \<App\> tshul khrims 'bar \<Sbst\> [...]

Ü: dBus pa dGe slong Tshul khrims 'bar (der Mönch Tshul khrims 'bar aus dBus)

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 4]

Personalpronomen

Gesprächsebene	1. Person	2. Person	3. Person
förmlich – respektvoll	-	ཁྱེད་ (khyed)	ཁོང་ (khong)
nicht förmlich – neutral	ང་ (nga), ངེད་ (nged), ངོས་ (ngos), ཁོ་བོ་ (kho bo); mask. / ཁོ་མོ་ (kho mo); fem.	ཁྱོད་ (khyod)	ཁོ་ (kho); mask. / མོ་ (mo); fem.
bescheiden (elegant)	བདག་ (bdag)	-	-

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 4]

Pluralbildung durch Suffigierung

1. Person	2. Person	3. Person	Pluralsuffix
ངེད་ (nged)	ཁྱེད་ (khyed)	ཁོང་ (khong)	རྣམས་ (-rnams)
ང་ (nga), བདག་ (bdag)	ཁྱེད་ (khyed)	-	ཅག་ (-cag)
ང་ (nga)	ཁྱེད་ (khyed), ཁྱོད་ (khyod)	-	ཚོ་ (-tsho)

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 5]

Das Pronomen རང་ (rang)

Dem Personalpronomen kann zur Verstärkung das Pronomen རང་ (rang) angehängt werden. Das Pronomen ist relativ frei kombinierbar und tritt hinter die Personalpronomen der 1., 2. und 3. Person:

ང་རང་ (nga rang), ངེད་རང་ (nged rang),
ཁྱོད་རང་ (khyod rang), ཁྱེད་རང་ (khyed rang),
ཁོ་རང་ (kho rang), མོ་རང་ (mo rang), ཁོང་རང་ (khong rang).

Unter Umständen wird auch das Personalpronomen elidiert, so dass nur das Pronomen རང་ (rang) im Satz steht.

Pluralformen um die durch das Pronomen རང་ (rang) betonten Personalpronomen werden mit den Suffixen རྣམས་ (-rnams) und ཚོ་ (-tsho) gebildet.

ཁྱེད་རང་རྣམས་ (khyed rang rnams),
ངེད་རང་ཚོ་ (nged rang tsho), ཁྱེད་རང་ཚོ་ (khyed rang tsho), ཁོ་རང་ཚོ་ (kho rang tsho)

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 5]

Das Suffix ཉིད་ (–nyid)

Dem Personalpronomen kann zur Verstärkung auch das Suffix ཉིད་ (-nyid) angehängt werden.

ང་ཉིད་ (nga nyid)
བདག་ཉིད་ (bdag nyid)
ཁྱེད་ཉིད་ (khyed nyid)
ཁོང་ཉིད་ (khong nyid)

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 5]

Personalpronomen in der Literatur

1. Person

ང་ (nga), ངེད་ (nged), ཁོ་བོ་ (kho bo) und ཁོ་མོ་ (kho mo)

(1) ང་ད་ལྟ་འཆི་བར་འདུག་གསུང་།

Ü: [Er] sagt[e]: „Ich (nga) sterbe jetzt [gewiss]."

(2) ཨེ་རྣལ་འབྱོར་མ་འདི་ང་ལ་བསླུན་ཟེར་བར་འདུག

Ü: [Er] hat gesagt: „Ach, diese Yoginī hat mich (nga) angelogen."

(3) [...] ངེད་ཀླུང་ཤོད་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་གསུང་ [...]

Ü: [Er] sagt[e]: „Ich (nged) werde nach Klung shod reisen."

(4) ངེད་རང་ཆོས་གཏམ་ཉམས་དགའ་མོ་བྱའོ་བྱས་ [...]

Ü: [Er] sagte: „Ich selbst (nged rang) will einen guten Vortrag über die religiöse Lehre erteilen."

(5) ཁོ་བོ་བོད་དུ་འོང་དགོས་པར་བྱུང་།

Ü: „Ich (kho bo) musste nach Tibet kommen."

(6) ད་ཁོ་བོ་རབས་མི་འཆད་པར་འདུག་གསུང་ [...]

Ü: [Er] sagt[e]: „Jetzt ist [meine] (kho bo) Linie nicht abgeschnitten."

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 6]

བདག་ (bdag)

(7) དེ་ལ་བདག་གིས་ལེགས་པར་ཐོས་པ་ལགས་སོ།

Ü: „Von ihm habe ich (bdag) [es] gut gehört."

(8) བདག་གིས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱལ་བ་ལགས་ཞེས་ [...]

Ü: [Sie] sagte: „Ich (bdag) habe [mein] Körper [und] Reichtum fortgegeben."

(9) བདག་དགེ་མ་ལུས་དེར་སྨིན་ཤོག (DT: 245)

Ü: „Mögen alle meine (bdag) Tugendwerke in jenen reifen."

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 6]

འོ་སྐོལ་ ('o skol) und འུ་ཅག་ ('u cag)

(10) འོ་སྐོལ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་གླེངས་བྱེད་པ་ཡིན་གསུངས་ [...]

Ü: [Er] sagte: „Wir ('o skol) werden ein Gespräch über die religiöse Lehre führen."

(11) དེ་ནས་འོ་སྐོལ་ཕ་སྤུད་དགའ་ལྡན་དུ་དུས་བྱའོ་གསུང་ངོ་།

Ü: [Er] sagt[e]: „Wir ('o skol), Vater [und] Kind, werden einen Zeitpunkt [für unser Treffen] im [Götterbereich] Tuṣita fixieren."

(12) རྣལ་འབྱོར་མ་འུ་ཅག་གཉིས་འདེང་ངོ་གསུང་ [...]

Ü: [Er] sagte: „Yoginī, lass uns zwei ('u cag gnyis) [jetzt] gehen."

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 6–7]

2. Person

ཁྱོད་ (khyod)

(13) ངས་ཁྱོད་ཀྱི་གྲོགས་བྱའོ་གསུང་།

Ü: [Er] sagt[e]: „Ich (nga) werde mit Dir (khyod) Freundschaft schließen."

(14) ཁོ་བོའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གསུང་།

Ü: Weiterhin sagt[e] [er]: „Du (khyod) wirst als Besitzer meiner (kho bo) Lehren agieren."

(15) སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཁྱོད་དང་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་མཇལ་བར་ཤུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཡང་མང་དུ་བཏབ།

Ü: [Er] sprach viele Wunschgebete aus, die so lauteten: „Möge [ich] in allen Existenzen mit Dir (khyod), einem edlen Lebewesen, zusammentreffen."

(16) ཁྱོད་མ་བཞུགས་ཟེར་ [...]

Ü: [Sie] sagte: „Du (khyod) darfst nicht bleiben!"

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 7]

ཁྱེད་ (khyed)

(17) ཁྱེད་ལ་གདམས་པ་ཟབ་མོ་ཡོད་པར་འདུག་བྱས་ [...]

Ü: [Er] sagte: „Du (khyed) besitzt [offenbar] tiefgründige Unterweisungen."

(18) ཁྱེད་རང་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་རྒྱུད་ལ་ཞོད་པ་ཡིན་གསུང་།

Ü: [Er] sagt[e]: „[Ich] werde im Gedächtnis von Euch (khyed rang) Schülern bleiben."

(19) ང་དང་ཁྱེད་ལ་ལས་འབྲེལ་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་པར་འདུག་གསུང་།

Ü: [Er] sagt[e]: „Wir (wtl.: Ich und Du) (nga dang khyed) haben [offensichtlich] eine karmische Verbindung."

(20) ཁྱེད་རྣམས་བླ་མ་ངན་དུ་མི་འགྲོ།

Ü: „Ihr (khyed rnams) sollt nicht zu einem schlechten Lehrer gehen."

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 7]

3. Person

ཁོ་ (kho) und མོ་ (mo)

(21) ཁོ་དང་བསྙོངས་ནས་སྒམ་པོར་བྱོན།

Ü: Nachdem [er] sich ihm (kho) angeschlossen hatte, reisten [sie] nach sGam po.

(22) མོ་ན་རེ།

Ü: Sie (mo) sagte: „[...]"

(23) [...] ཁོ་རང་གི་དོན་བྱས་ནས་འདུག་གསུང་།

Ü: [Er] sagt[e]: „[Er] hat zum Nutzen für sich selbst (kho rang) gewirkt."

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 8]

ཁོང་ (khong)

(24) ཁོང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་འདི་སྐད་བྱ་བའི་མངལ་ན་ཞུགས་ཡོད།

Ü: Er (khong) ist in den Mutterleib einer sogenannten Frau eines indischen Königs eingetreten.

(25) [...] ཁོང་གཙང་དུ་གཤེགས།

Ü: Er (khong) reiste nach gTsang.

(26) ཁོང་གིས་དཀོན་མཆོག་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ [...]

Ü: Er (khong) sprach Gebete für die [drei] Juwelen aus.

[Quelle: Lekt_09 HO, S. 8]

Übungen

Übung: Grammatische Analyse der Nominalphrase

Aufgabe: Geben Sie eine grammatische Analyse aller Konstituenten der Nominalphrase und übersetzen Sie die Phrase.

Nr.	Tibetisch
1	[...] སྒོམ་མ་དེའི་ཞལ་ [...]
2	བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀི་མཆོད་རྟེན་ [...]
3	[...] ངའི་ཞྭ་དེ་ [...]
4	[...] གསང་སྔགས་ཀི་གདམས་པ་མང་དུ་ [...]
5	ཁྲི་ལོའི་དགུན་ [...]
6	ཕྱི་རོལ་གི་དངོས་པོ་ངན་པ་རྣམས་ [...]
7	བྱིས་པའི་དུས་ [...]
8	[...] ཆོས་ཀི་འཁོར་ལོ་མང་དུ་ [...]
9	[...] ཡང་དགོན་པའི་རི་ཆོས་རྣམས་ [...]
10	སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཀི་དོན་ [...]
11	[...] ཏིང་ངེ་འཛིན་གི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་ [...]
12	བོད་ཀི་རྒྱལ་རབས་ཀི་སྐབས།
13	[...] དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀི་ལམ་ [...]
14	རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀི་གྲོང་ཁྱེར་ [...]
15	གཞན་རྣམས་ཀི་དཀིལ་འཁོར་གི་ཆོ་ག་མང་དུ་ [...]
16	[...] བརྒྱུད་པ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀི་ཡི་གེ་ [...]
17	[...] ལམ་གི་རིམ་པའི་བསྟན་བཅོས་ [...]
18	ལྷ་རྗེ་ལྷ་ཁང་པའི་ཐུགས་ཀི་སྲས་དམ་པ་ [...]
19	[...] ཡི་དམ་གི་ལྷ་མང་པོ་ [...]
20	དེ་ཉིད་ཀི་སློབ་མ་ཡོལ་དགེ་བསྙེན་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ [...]
21	[...] ཁོང་རྣམས་ [...]
22	ངེད་རང་ཚོ་ [...]
23	རང་ཉིད་ [...]
24	འུ་ཅག་ཚོ་ [...]
25	[...] ངེད་རྣམས་ [...]
26	ཁྱེད་རང་གི་ཐུགས་ [...]
27	བདག་གི་མཆོད་གནས་ [...]
28	ཁོང་གཉིས་ཀི་ཞལ་ [...]
29	[...] ཁོང་རང་ཉིད་ཀི་གསུང་ [...]
30	བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ [...]
31	[...] ཁྱོད་རང་གི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ [...]
32	འོ་སྐོལ་གི་བརྒྱུད་པ་འདི་ [...]
33	[...] ངའི་བུ་དེ་ [...]
34	[...] ཁོ་བོའི་ལས་ངན་ [...]
35	[...] ཁྱེད་རྣམས་ཀི་བློ་ [...]
36	[...] ཁོའི་ལག་པའི་མཐིལ་ [...]
37	[...] ང་རང་གི་བསོད་ནམས་ [...]
38	[...] ཁྱེད་རང་གི་བླ་མ་ [...]
39	དབུས་པའི་ཇོ་སྲས་ཁྱོད་ [...]
40	[...] བདག་གི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་པ་ [...]

[Quelle: Lekt_09 UEB, Nr. 1–40]

Zusatzmaterial: Hahn, Lektion 10 — Die Genitivpartikel

10.1 Die Genitivpartikel. Form

Wie der Instrumental hat auch die Genitivpartikel fünf verschiedene Formen, die sich nach dem vorangehenden Auslaut richten. Sie lauten:

Die Formen des Genitivs	Beispiele
གྱི་	nach den Auslauten ད་, བ་, ས་	ཡབ་གྱི་, རྒྱབ་གྱི་, ལུས་གྱི་
གི་	nach den Auslauten ག་, ང་	མིག་གི་, དབང་གི་
གྱི་	nach den Auslauten ན་, མ་, ར་, ལ་	ཨན་གྱི་, ལམ་གྱི་, གུར་གྱི་, ཞལ་གྱི་
-འི་	nach vokalischem Auslaut und anstelle von འ་	ང་ - ངའི་, མདའ་ - མདའི་
ཡི་	dient als silbisches Äquivalent für -འི་ zur Ausfüllung eines Versfußes	ང་ - ང་ཡི་, མདའ་ - མདའ་ཡི་

Setzt man mit den tibetischen Grammatikern bei den Instrumentalpartikeln die ursprüngliche Form -འིས་ an die Stelle von -ས་, so sieht man, daß die Instrumentalpartikeln die um -ས་ vermehrten Genitivpartikeln sind.

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 79]

10.2 Die Funktionen des Genitivs

Der Genitiv ist im Tibetischen der attributive Kasus schlechthin. Seine Aufgabe besteht darin, einen unmittelbar auf ihn folgenden substantivischen Begriff näher zu erläutern. Hierbei entsteht eine Reihe verschiedenartiger Beziehungen, von denen die wichtigsten nachstehend beschrieben werden.

a) Der subjektive Genitiv

Der subjektive Genitiv bezeichnet das logische Subjekt zum folgenden Begriff. Dieser kann aus einem echten Substantiv bestehen (dann ist eine Verbalhandlung sinngemäß zu ergänzen) oder aber aus einem Verbalsubstantiv.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ — „das Mitleid des Erhabenen" („das Mitleid, welches der Erhabene empfindet")
སྙིང་རྗེ་ཡིས་བསྟོད་པ་ — „das Lob des Freundes" („das Lob, welches der Freund ausspricht")

Wenn das Hinterglied aus einer Verbalhandlung besteht, ergibt sich leicht die Gefahr einer Verwechslung mit dem objektiven Genitiv, vgl. b). Auf der anderen Seite wird bei einem verbalen Hinterglied das vorangehende Subjekt nicht selten durch den Instrumental des Agens ausgedrückt, welcher den verbalen Aspekt des Verbalsubstantivs besonders betont.

སྙིང་རྗེ་ཡིས་བསྟོད་པ་ — „das Lob des Freundes" („das Lob, welches durch den Freund [als Urheber] erfolgt")

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 79–80]

b) Der objektive Genitiv

Der objektive Genitiv bezeichnet das Objekt der durch das Hinterglied ausgedrückten Verbalhandlung. Das Hinterglied kann wie in a) ein reines Substantiv oder ein Verbalsubstantiv sein.

མི་འདིའི་སྒྲུབས་ — „die Errettung dieses Menschen"
སྙིང་རྗེ་ཡིས་བསྟོད་པ་ — „das Lob des Freundes"

Wenn im Hinterglied ein Verbalsubstantiv steht, bleibt jedoch meist die Kasusrektion des Verbalstamms erhalten, d.h. im Vorderglied steht der Akkusativ, Instrumental, Lokativ II oder Ablativ.

སྙིང་རྗེ་ཡིས་བསྟོད་པ་ — „das den-Freund-Loben"
དགྲ་ཡིས་སྐྲག་པ་ — „das sich-vor-dem-Feind-Fürchten"
གཞོན་པ་སྒྲུ་བ་ — „das zum-Freund-Sprechen"
དགྲ་ལས་སྒྲུལ་བ་ — „das den-Feind-Besiegen"

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 80]

c) Der possessive Genitiv

Der possessive Genitiv bezeichnet den Besitzer der Sache, die durch den auf ihn folgenden Begriff benannt wird.

རྒྱལ་ཡིས་ཡིས་ཕོ་བྲང་ — „der Palast des Königs"

Das Tibetische verwendet den Genitiv der Personalpronomen als Possessivpronomina.

བདག་གི་ཁྱིམ་ — „mein Haus"

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 80]

d) Der partitive Genitiv

Der partitive Genitiv bezeichnet einen Teil aus einer Gesamtheit.

ལྷའི་གིས་མཆོག — „der Beste der Götter, unter den Göttern"
གཞོན་དུ་སྔས་ཀྱི་བཟང་པོའི་སྔས — „die Guten unter den Freunden"

Ein adjektivisches Hinterglied ist sehr oft superlativisch zu übersetzen.

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 80–81]

e) Der qualitative Genitiv

Der qualitative Genitiv bezeichnet den Stoff oder die Materie, aus der das Hinterglied besteht.

ཤིང་གི་ཞལ་བ་ — „der hölzerne Splitter"
གསེར་གྱི་ནོད་པ་ — „der goldene Topf"

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 81]

f) Der Genitiv des Nutzens und des Schadens

Der Genitiv des Nutzens und des Schadens gibt an, für wen, zu wessen Verfügung, Vorteil oder Nachteil etwas da ist oder geschieht.

བསོད་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ — „die Zeit für den Bettelgang"
བུ་ཡིས་མི་ — „das ominöse Zeichen für einen Sohn"

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 81]

g) Der erklärende Genitiv

Der erklärende Genitiv bestimmt den begrifflichen Inhalt einer im übergeordneten Substantiv gegebenen allgemeinen Benennung.

རིགས་ཀྱི་ཁུར་དུ — „die Bürde der (vornehmen) Herkunft" (d.h. die Bürde, welche in diesem Fall aus der Herkunft besteht)

Der erklärende Genitiv wird — vor allem in der dichterischen Sprache — sehr häufig zur Bildung verkürzter Vergleiche verwendet.

གདོང་གི་ཟླ་བ་ — „der Mond [ihres] Gesichtes" (so verkürzt für: das Gesicht, das so schön wie der Mond ist)

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 81]

h) Der attributive Genitiv

Ein dem Bezugswort vorangestelltes Attribut muß im Tibetischen grundsätzlich im Genitiv stehen. Das Attribut kann aus einem einzelnen Wort (Adjektiv, Pronomen, Substantiv) oder aus einem komplexen Ausdruck bestehen.

བཅོམ་པའི་མི — „ein armer Mann"
དེའི་ཚེ — „jene Zeit; zu jener Zeit"
སྔོན་གྱི་དུས — „die frühere Zeit; in früherer Zeit"

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 81–82]

i) Der Genitiv vor Postpositionen

Nahezu alle Postpositionen, die ihrerseits in der Regel aus der Kombination Nominalstamm — Kasuspartikel bestehen, werden mit dem Genitiv konstruiert.

རྒྱལ་ཡིས་དྲུང་དུ — „in der Nähe des Königs; in die Nähe des Königs"
བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར — „um (den) Glück(szustand) zu erlangen"

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 82]

k) Der erstarrte Genitiv

In einigen Fällen hat sich aus einem häufig gebrauchten attributiven Genitiv ein neues Nomen entwickelt, das seinerseits wieder Kasuspartikeln annehmen kann.

ཕ་ — „das Jenseitige, auf der anderen Seite Befindliche" → ཕ་གི་ — „jenseitig"
Flektiert: ཕ་གིའི་རི་དུ — „jener Berg dort drüben"
ཕ་གིར — „an jenem Ort dort drüben"
བདག་ — „ich" → བདག་གི་ — „mein"
Flektiert: བདག་གིར་འཛིན་པ — „am Eigenen hängen"

[Quelle: Hahn_Lekt.10_Genitivpartikel, S. 82]