Lektion 14 — Saetze mit kontrollierbaren, intransitiven Verben: zweistellige Positions- und Ortswechselverben einschliesslich Raum- oder Zeitergaenzung (=Verbgruppe 3)

Klassisches Tibetisch I/II

Startseite Lektionen Uebungen Wortliste Verben Grammatik Grammatik-Detail Vokabeltrainer Personen Feedback
← Lektion 13 Alle Lektionen Lektion 15 →

Lektion 14 -- Saetze mit kontrollierbaren, intransitiven Verben: zweistellige Positions- und Ortswechselverben einschliesslich Raum- oder Zeitergaenzung (=Verbgruppe 3)

Wortliste

Nr.TibetischWylieWortartBedeutung
1བལ་པོ་bal poONNepal
2རི་ཁྲོད་ri khrodSubst.Bergeinsiedelei
4གངས་gangsSubst.Schnee
5རྩེ་མོ་rtse moSubst.Spitze; Gipfel
6མཁའ་འགྲོ་མ་mkha' 'gro maSubst.Skt. *dakinii* (wtl. "Luftwandlerin")
7ཚོགས་tshogsSubst.Versammlung
8གཙོ་བོ་gtso boSubst.Hoechste(r); Herr, Gebieter
9འབྱོན་པ་'byon paresp.; tmdV; 1.,3.SFankommen; gehen; reisen; erscheinen
10དཔལ་ཐང་dpal thangONdPal thang
11ཕེབས་པ་phebs paresp.; tmdV; 1.,2.,3.,4.SFgehen; kommen
12ཐད་thadSubst.Richtung
13ནང་nangSubst.Raum; Haus; Inneres
14སླེབ་པ་sleb patmdV; 1.,3.SFerreichen; ankommen
15ད་daAdv.jetzt
16རས་ཆུང་པ་ras chung paNZRas chung pa
17འོངས་པ་'ongs patmdV; 2.SFkommen
18བཞུགས་པ་bzhugs paresp.; tmdV; 1.,2.,3.,4.SFsitzen; wohnen
19ཁོ་ན་kho naFokPartgenau; ausschliesslich
20གནས་པ་gnas patmdV; 1.,2.,3.SFwohnen; sich aufhalten; bleiben
21ལྷ་རྩེ་lha rtseONlHa rtse
22བྲག་bragSubst.Fels
23ཐུགས་དམ་thugs damSubst.Eid; Meditation(sgottheit)
24བསྡད་པ་bsdad patmdV; 2.,3.SFverweilen; bleiben
25རྩ་བ་rtsa baSubst.Wurzel; unteres Ende; Grundpfeiler
26སྡོད་པ་sdod patmdV; 1.,4.SFverweilen; bleiben
27གྲོང་འདབ་grong 'dabSubst.Dorfnaehe; Dorfgegend
28འདུག་པ་'dug patmdV; 1.,2.,3.SFsich aufhalten
29སྦྲུམ་མ་sbrum maSubst.Schwangere
30ཁ་ཆེ་kha cheONKasmiir
31པཎྜི་ཏ་paN+Di taSubst.Schriftgelehrter; Skt. *pandita*

[Quelle: Lekt_14 WL, Nr. 1--31]

Grammatik

Saetze mit kontrollierbaren, intransitiven Verben: zweistellige Positions- und Ortswechselverben einschliesslich Raum- oder Zeitergaenzung (=Verbgruppe 3)

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 1]

a. Positionsverben (=Verben des Verweilens)

སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་སར་བཞུགས་ [...]

Wylie: se chen rgyal po rgyal sar bzhugs [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
སེ་ཆེནse chenNZ[Namenszusatz]Teil des PN (S)
རྒྱལ་པོrgyal poNKoenigS
རྒྱལ་སrgyal saNThronABlok
ར-rPPaufPostposition
བཞུགསbzhugstmdV; 1.,2.,3.,4.SFsich aufhalten; wohnen; sitzen (resp.)P (VG3)

Anmerkungen:

G: se chen rgyal po O \<S:Abs\> rgyal sar \<ABlok:PP\> bzhugs \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: Der Koenig Se chen (d.i. Qubilai Khan) sass auf dem Thron.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 1]

སློབ་དཔོན་དེ་གཉིས་ཀྱང་ད་ལྟ་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་ཞེས་གསུང་།

Wylie: slob dpon de gnyis kyang da lta dga' ldan na bzhugs zhes gsung /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
སློབ་དཔོནslob dponNLehrerS2 (Teil)
དེdeDemProndieserS2 (Bestimmung)
གཉིསgnyisKZzweiS2 (Zahlbestimmung)
ཀྱང-kyangFokPartauchFokuspartikel
ད་ལྟda ltaAdvjetztABtemp
དགའ་ལྡནdga' ldanON/ENTusita (Buddha-Gefilde; Skt. *tusita*)ABlok
ན-naPPinPostposition
བཞུགསbzhugstmdV; 1.,2.,3.,4.SFsich aufhalten (resp.)P2 (VG3)
ཞེས-zhesZitPart[Zitatende]Zitatpartikel
གསུངgsungtdV; 1.,3.SFsagen (resp.)P1 (VG1)

Anmerkungen:

G: { slob dpon de gnyis O kyang \<S2:Abs\> da lta \<ABtemp\> dga' ldan na \<ABlok:PP\> bzhugs \<P2:VG3;1.SF\> } zhes gsung \<P1:VG1;1.SF\> /

Ue: [Er] sagt[e]: "Auch die beiden Lehrer halten sich jetzt im [himmlischen Gefilde] Tusita auf."

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 1]

b. Ortswechselverben der Richtung und des Ziels (Verben der Hinbewegung)

[...] བདག་རི་ལ་འགྲོ་ཞུས་ [...]

Wylie: bdag ri la 'gro zhus [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
བདགbdagPersPronichS2
རིriNBergABlok
ལ-laPPin; zuPostposition
འགྲོ'grotmdV; 1.,3.SFgehenP2 (VG3)
ཞུསzhustdV; 2.SFfragen; sagen (eleg.)P1 (VG1)

Anmerkungen:

G: [...] { bdag O \<S2:Abs\> ri la \<ABlok:PP\> 'gro \<P2:VG3;1.SF\> } zhus \<P1:VG1;2.SF\> [...]

Ue: [Er] sagte: "Ich gehe in die Berge."

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 1]

c. Ortswechselverben des Ursprungs (Verben der Weg- und Hinausbewegung)

པ་ཚབ་ལོ་ཙཱ་བས་རྒྱ་གར་ནས་ཕེབས།

Wylie: pa tshab lo tsaa bas rgya gar nas phebs /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
པ་ཚབpa tshabNZ[Namenszusatz]Teil des PN (S)
ལོ་ཙཱ་བlo tsaa baNZUebersetzerTeil des PN (S)
ས-sKSuf[Ergativ]Ergativmarker
རྒྱ་གརrgya garONIndienABlok
ནས-nasPPausPostposition
ཕེབསphebstmdV; 1.,2.,3.,4.SFgehen, kommen (resp.)P (VG3)

Anmerkungen:

G: pa tshab lo tsaa bas \<S:Erg\> rgya gar nas \<ABlok:PP\> phebs \<P:VG3;2.SF\> /

Ue: Pa tshab Lo tsaa ba kam aus Indien.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 1]

Das Morphem ཏུ་ (-tu) und seine Allomorphe

SilbenendeAllomorphBeispiel
--ག་ / --བ་ / --ད་ (Postfinalskript)ཏུ་བྲག་ཏུ་
--ང་ / --ད་ / --ན་ / --མ་ / --ར་ / --ལ་དུ་ཁྱིམ་དུ་
--འ་˚ར་མཐར་
--ས་སུ་ཕྱོགས་སུ་
--Vok.˚ར་དེར་
--Vok. (silbisch)རུ་ (silbisch)དེ་རུ་

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 2]

འགྲོ་བ་ ('gro ba) als nicht-kontrollierbares Verb: "werden [zu]"

[...] སྨྱོན་པར་འགྲོ་གསུང་ [...]

Wylie: smyon par 'gro gsung [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
སྨྱོན་པsmyon paAdjverruecktArtErg
ར-rPP[zu]Postposition (ArtErg)
འགྲོ'grotmdV; 1.,3.SFwerden zuP2 (KV)
གསུངgsungtdV; 1.,3.SFsagen (resp.)P1 (VG1)

Anmerkungen:

G: { [...] smyon par \<ArtErg:PP\> 'gro \<P2:KV;1.SF\> } gsung \<P1:VG1;1.SF\> [...]

Ue: [Er] sagt[e]: "[Er] wird verrueckt."

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 2]

གཤེགས་པ་ (gshegs pa) als nicht-kontrollierbares Verb: "sterben"

[...] ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་པ་ལ་གཤེགས་ [...]

Wylie: khong dgung lo so drug pa la gshegs [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཁོངkhongPersProner (resp.)S
དགུང་ལོdgung loNLebensjahr (resp.)ABtemp (Teil)
སོ་དྲུག་པso drug paOZ36.ABtemp (Ordinalzahl)
ལ-laPPinPostposition
གཤེགསgshegstmdV; 1.,2.,3.SFsterben (resp.)P (VG6)

Anmerkungen:

G: [...] khong O \<S:Abs\> dgung lo so drug pa la \<ABtemp:PP\> gshegs \<P:VG6;2.SF\> [...]

Ue: Er starb in seinem 36. Lebensjahr.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 2]

འོང་བ་ ('ong ba) als nicht-kontrollierbares Verb: "erscheinen"

[...] བར་ཆད་འོང་གསུང་།

Wylie: bar chad 'ong gsung /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
བར་ཆདbar chadNHindernisS2
འོང'ongtmdV; 1.,3.SFerscheinen; auftretenP2 (VG6)
གསུངgsungtdV; 1.,3.SFsagen (resp.)P1 (VG1)

Anmerkungen:

G: { [...] bar chad O \<S2:Abs\> 'ong \<P2:VG6;1.SF\> } gsung \<P1:VG6;1.SF\> /

Ue: [Er] sagt[e]: "Hindernisse treten auf."

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 2]

འབྱོན་པ་ ('byon pa) als nicht-kontrollierbares Verb: "erscheinen"

[...] རིང་བསྲེལ་མང་དུ་འབྱོན་ནོ།

Wylie: ring bsrel mang du byon no /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
རིང་བསྲེལring bsrelNReliquieS (Teil)
མང་དུmang duIndPronvieleS (Quantor)
འབྱོནbyontmdV; 2.SFerscheinen (resp.)P (VG6)
ནོ-noFinSuf[Satzende]Finalsuffix

Anmerkungen:

G: [...] ring bsrel mang du O \<S:Abs\> byon \<P:VG6;2.SF\> no \<FinSuf\> /

Ue: Viele Reliquien erschienen.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 2]

Die Postpositionen ཏུ་ (-tu), ན་ (-na), ནས་ (-nas), ལ་ (-la), ལས་ (-las) zur Kennzeichnung von Raumergaenzungen der Lage und Richtung

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 3--5]

1. Kennzeichnung des Aufenthaltsortes bei Positionsverben

Postposition ཏུ་ (-tu)

ཝ་སེང་གེ་བྲག་ཏུ་བླ་མའི་རྩ་ཉིད་དུ་བཞུགས་སོ།

Wylie: wa seng ge brag tu bla ma'i rtsa nyid du bzhugs so /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཝ་སེང་གེwa seng geON[Ortsname]ABlok (Teil)
བྲགbragNFelsABlok
ཏུ-tuPPamPostposition
བླ་མbla maNLehrerABlok (Bezugsperson)
འི-'iAttrSuf[Attribut]Attributsuffix
རྩrtsaNWurzel; das untere EndeABlok
ཉིད-nyidFokPartgenauFokuspartikel
དུ-duPPinPostposition
བཞུགསbzhugstmdV; 1.,2.,3.,4.SFwohnen (resp.)P (VG3)
སོ-soFinSuf[Satzende]Finalsuffix

Anmerkungen:

G: wa seng ge brag tu \<ABlok:PP\> bla ma'i rtsa nyid du \<ABlok:PP\> bzhugs \<P:VG3;2.SF\> so \<FinSuf\> /

Ue: [Er] wohnte am Wa seng ge-Fels in unmittelbarer Naehe des Lehrers.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 3]

Postposition ན་ (-na)

བཙུན་མོ་ལྔ་བརྒྱའི་དབུས་ན་བཞུགས།

Wylie: btsun mo lnga brgya'i dbus na bzhugs /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
བཙུན་མོbtsun moNEhrwuerdigeABlok (Bezugsgruppe)
ལྔ་བརྒྱlnga brgyaZWfuenfhundertABlok (Zahlbestimmung)
འི-'iAttrSuf[Attribut]Attributsuffix
དབུསdbusNMitteABlok
ན-naPPinPostposition
བཞུགསbzhugstmdV; 1.,2.,3.,4.SFwohnen (resp.)P (VG3)

Anmerkungen:

G: btsun mo lnga brgya'i dbus na \<ABlok:PP\> bzhugs \<P:VG3;2.SF\> /

Ue: [Er] wohnte inmitten von fuenfhundert Ehrwuerdigen.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 3]

Postposition ལ་ (-la)

ཆོས་རྗེས་ཇོ་མོ་གངས་ལ་བཞུགས་ [...]

Wylie: chos rjes jo mo gangs la bzhugs [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཆོས་རྗེchos rjeNZ[Namenszusatz; Dharma-Herr]S
ས-sKSuf[Ergativ]Ergativmarker
ཇོ་མོ་གངསjo mo gangsON[Ortsname]ABlok
ལ-laPPinPostposition
བཞུགསbzhugstmdV; 1.,2.,3.,4.SFwohnen (resp.)P (VG3)

Anmerkungen:

G: chos rjes \<S:Erg\> jo mo gangs la \<ABlok:PP\> bzhugs \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: Der Chos rje wohnte in Jo mo gangs.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 3]

2. Kennzeichnung des Richtungs- oder Zielortes bei Verben der Hinbewegung

Postposition ཏུ་ (-tu)

ད་ང་རང་ཡང་རྒྱ་གར་དུ་འགྲོ་སྙམ་ [...]

Wylie: da nga rang yang rgya gar du 'gro snyam [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
དdaAdvjetztABtemp
ངngaPersPronichS2
རངrangPronselbstS2 (Verstaerkung)
ཡང-yangFokPartauchFokuspartikel
རྒྱ་གརrgya garONIndienABlok
དུ-duPPnachPostposition
འགྲོ'grotmdV; 1.,3.SFgehenP2 (VG3)
སྙམsnyamtdV; 1.,2.,3.SFdenkenP1 (VG1)

Anmerkungen:

G: { da \<ABtemp\> nga rang O yang \<S2:Abs\> rgya gar du \<ABlok:PP\> 'gro \<P2:VG3;1.SF\> } snyam \<P1:VG1;2.SF\> [...]

Ue: [Er] dachte: "Jetzt gehe auch ich selbst nach Indien."

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 3]

Postposition ལ་ (-la)

རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ལ་འགྲོ་ཟེར་ [...]

Wylie: ri bo rtse lnga la 'gro zer [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
རི་བོ་རྩེ་ལྔri bo rtse lngaON[Gebirge Wu t'ai shan]ABlok
ལ-laPPnachPostposition
འགྲོ'grotmdV; 1.,3.SFgehenP2 (VG3)
ཟེརzertdV; 1.,2.,3.SFsagenP1 (VG1)

Anmerkungen:

G: { ri bo rtse lnga la \<ABlok:PP\> 'gro \<P2:VG3;1.SF\> } zer \<P1:VG1;2.SF\> [...]

Ue: [Er] sagte: "[Ich] reise zum [Gebirge] Ri bo rtse lnga."

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 4]

Postposition ན་ (-na)

[...] འཕགས་པ་ཤིང་ཀུན་ན་འབྱོན་ [...]

Wylie: 'phags pa shing kun na byon [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
འཕགས་པ་ཤིང་ཀུན'phags pa shing kunENSvayambhuunaathcaitya (wtl.: vortrefflicher [Tempel] aller [Arten] von Baeumen)ABlok
ན-naPPamPostposition
འབྱོནbyontmdV; 2.SFankommen (resp.)P (VG3)

Anmerkungen:

G: [...] 'phags pa shing kun na \<ABlok:PP\> byon \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: [Er] kam beim Svayambhuunaathcaitya an.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 4]

3. Kennzeichnung des Herkunftsortes

Postposition ནས་ (-nas)

གྲྭ་ས་དེ་ནས་འབྱོན་ནོ།

Wylie: grwa sa de nas byon no /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
གྲྭ་སgrwa saNKlosterABlok
དེdeDemPronjenesABlok (Bestimmung)
ནས-nasPPausPostposition
འབྱོནbyontmdV; 2.,4.SF(an)kommen; reisen (resp.)P (VG3)
ནོ-noFinSuf[Satzende]Finalsuffix

Anmerkungen:

G: grwa sa de nas \<ABlok:PP\> byon \<P:VG3;2.SF\> no \<FinSuf\> /

Ue: [Er] kam von jenem Kloster.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 4]

Postposition ལས་ (-las)

[...] སྐུ་ལུས་ལས་འཐོན་ [...]

Wylie: sku lus las 'thon [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
སྐུ་ལུསsku lusNKoerper (resp.)ABlok
ལས-lasPPherausPostposition
འཐོན'thontmdV; 1.,3.SFhervorkommenP (VG3)

Anmerkungen:

G: { [...] sku lus las \<ABlok:PP\> 'thon \<P:VG3;1.SF\> [...] }

Ue: "[Sie] treten aus dem Koerper hervor."

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 4]

Zur Kennzeichnung der Umstandsangaben des Raums

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 5]

a) Handlungs- und Geschehensort

Postposition ཏུ་ (-tu)

[...] ལྕིམ་ཆུ་རྡོ་ཕུག་ཏུ་མཁའ་འགྲོ་མའི་ཆོས་སྐོར་རྣམས་གནང་།

Wylie: lcim chu rdo phug tu mkha' 'gro ma'i chos skor rnams gnang /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ལྕིམ་ཆུlcim chuON[Ortsname]ABlok (Teil)
རྡོ་ཕུགrdo phugNFelshoehleABlok
ཏུ-tuPPinPostposition
མཁའ་འགྲོ་མmkha' 'gro maNDaakini (Skt. *dakinii*; wtl.: Luftwandlerin)dO (Attribut)
འི-'iAttrSuf[Attribut]Attributsuffix
ཆོསchosNLehredO (Teil)
སྐོརskorNZyklusdO (Teil)
རྣམས-rnamsPlSuf[Plural]Pluralsuffix
གནངgnangtdV; 1.,2.,3.SFgeben (resp.)P (VG1)

Anmerkungen:

G: [...] lcim chu rdo phug tu \<ABlok:PP\> mkha' 'gro ma'i chos skor rnams O \<dO:Abs\> gnang \<P:VG1;2.SF\> /

Ue: In der Felshoehle von lCim chu gab [er] [ihm] die Lehrzyklen der Daakiniis.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 5]

Postposition ན་ (-na)

བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མང་ [...]

Wylie: bod kyi yul 'di na rab tu byung ba mang [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
བོདbodONTibetABlok (Attribut)
ཀྱི-kyiAttrSuf[Attribut]Attributsuffix
ཡུལyulNLandABlok
འདི'diDemProndiesesABlok (Bestimmung)
ན-naPPinPostposition
རབ་ཏུ་བྱུང་བrab tu byung baNNovize (Skt. *pravrajyaa*)S
མངmangtmdV; 1.,2.,3.SFzahlreich seinP (VG6)

Anmerkungen:

G: bod kyi yul 'di na \<ABlok:PP\> rab tu byung ba O \<S:Abs\> mang \<P:VG6;1.SF\> [...]

Ue: Im Land Tibet sind Novizen zahlreich.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 5]

Postposition ལ་ (-la)

[...] ཀོང་མོའི་རི་ལ་མཚམས་མཛད་ [...]

Wylie: kong mo'i ri la mtshams mdzad [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཀོང་མོkong moON[Ortsname]ABlok (Attribut)
འི-'iAttrSuf[Attribut]Attributsuffix
རིriNBergABlok
ལ-laPPaufPostposition
མཚམསmtshamsNAbgrenzung; ZurueckziehungdO
མཛདmdzadtdV; 1.,2.,3.SFmachen (resp.)P (VG1)

Anmerkungen:

G: [...] kong mo'i ri la \<ABlok:PP\> mtshams O \<dO:Abs\> mdzad \<P:VG1;2.SF\> [...]

Ue: In den Bergen von Kong mo begab [er sich] in Zurueckziehung.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 5]

b) Raeumliche Erstreckung

[...] སློབ་མ་གསུམ་པོས་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བར་དུ་བསྐྱལ།

Wylie: slob ma gsum pos rdo rje gdan gyi bar du bskyal /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
སློབ་མslob maNSchuelerS
གསུམ་པོgsum poKoZdreiS (Zahlbestimmung)
ས-sKSuf[Ergativ]Ergativmarker
རྡོ་རྗེ་གདནrdo rje gdanONVajraasana (Skt. *vajraasana*)ABlok (Teil)
གྱི་བར་དུ-gyi bar duPPbisPostposition (raeumliche Erstreckung)
བསྐྱལbskyaltdV; 2.,3.SFbegleiten; bringenP (VG1)

Anmerkungen:

G: slob ma gsum pos \<S:Erg\> rdo rje gdan gyi bar du \<ABlok:PP\> bskyal \<P:VG1;2.SF\> /

Ue: Die drei Schueler begleiteten [ihn] bis nach Vajraasana.

[Quelle: Lekt_14 HO, S. 5]

Uebungen

Aufgabe: Geben Sie eine grammatische Analyse der Satzkonstituenten und uebersetzen Sie die Saetze.

[Quelle: Lekt_14 UEB, S. 1]

Uebung 1

ཁོ་བོ་བལ་པོར་འགྲོ།

Wylie: kho bo bal por 'gro /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཁོ་བོ་kho boPersPronichS
བལ་པོ་bal poONNepalABlok
ར་rPPnachPostposition
འགྲོ་'grotmdV; 1.,3.SFgehenP (VG3)

G: kho bo O \<S:Abs\> bal por \<ABlok:PP\> 'gro \<P:VG3;1.SF\> /

Ue: Ich gehe nach Nepal.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 1]

Uebung 2

[...] རི་ཁྲོད་དུ་སོང་ཞིག་གསུང་ [...]

Wylie: [...] ri khrod du song zhig gsung [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
རི་ཁྲོད་ri khrodSubst.BergeinsiedeleiABlok
དུ་duPPin; nachPostposition
སོང་songtmdV; 4.SFgehenP2 (VG3)
ཞིག་zhigImpPart[Imperativ]Imperativpartikel
གསུང་gsungresp.; tdV; 1.,3.SFsagenP1 (VG1)

G: { ri khrod du \<ABlok:PP\> song \<P2:VG3;4.SF\> zhig } gsung \<P1:VG1;1.SF\> [...]

Ue: [Er] sagt[e]: "Geh in die Bergeinsiedelei!"

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 2]

Uebung 3

[...] གངས་ཀྱི་རྩེ་མོར་འགྲོ་ [...]

Wylie: [...] gangs kyi rtse mor 'gro [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
གངས་gangsSubst.SchneeAttribut
ཀྱི་kyiAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
རྩེ་མོ་rtse moSubst.Spitze; GipfelABlok
ར་rPPzumPostposition
འགྲོ་'grotmdV; 1.,3.SFgehenP (VG3)

G: [...] gangs kyi rtse mor \<ABlok:PP\> 'gro \<P:VG3;1.SF\> [...]

Ue: [Er] geht zum Schneegipfel.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 3]

Uebung 4

མཁའ་འགྲོ་མའི་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་ལ་འབྱོན་ [...]

Wylie: mkha' 'gro ma'i tshogs kyi gtso la 'byon [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
མཁའ་འགྲོ་མ་mkha' 'gro maSubst.DaakiniisAttribut
འི་'iAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
ཚོགས་tshogsSubst.VersammlungAttribut
ཀྱི་kyiAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
གཙོ་gtsoSubst.Hoechste(r); HerrABlok
ལ་laPPzuPostposition
འབྱོན་'byonresp.; tmdV; 1.,3.SFsich begeben (zu); ankommenP (VG3)

G: mkha' 'gro ma'i tshogs kyi gtso la \<ABlok:PP\> 'byon \<P:VG3;1.SF\> [...]

Ue: [Er] begibt sich zum Hoechsten der Versammlung der Daakiniis (mkha' 'gro ma; Skt. *dakinii*).

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 4]

Uebung 5

[...] དབུས་ཀྱི་མི་ཆེན་རྣམས་དཔལ་ཐང་ལ་ཕེབས་ [...]

Wylie: [...] dbus kyi mi chen rnams dpal thang la phebs [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
དབུས་dbusONdBusAttribut
ཀྱི་kyiAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
མི་ཆེན་mi chenSubst.grosser Mann; WuerdentraegerS
རྣམས་rnamsPlSuf[Plural]Pluralsuffix
དཔལ་ཐང་dpal thangONdPal thangABlok
ལ་laPPnachPostposition
ཕེབས་phebsresp.; tmdV; 1.,2.,3.,4.SFgehen; kommenP (VG3)

G: [...] dbus kyi mi chen rnams O \<S:Abs\> dpal thang la \<ABlok:PP\> phebs \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: Die Wuerdentraeger von dBus kamen nach dPal thang.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 5]

Uebung 6

ང་རང་ཁོང་གི་ཐད་དུ་འགྲོ་ [...]

Wylie: nga rang khong gi thad du 'gro [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ང་ngaPersPronichS
རང་rangPronselbstS (Verstaerkung)
ཁོང་khongresp.; PersPronerAttribut
གི་giAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
ཐད་thadSubst.RichtungABlok
དུ་duPPin; zuPostposition
འགྲོ་'grotmdV; 1.,3.SFgehenP (VG3)

G: nga rang O \<S:Abs\> khong gi thad du \<ABlok:PP\> 'gro \<P:VG3;1.SF\> [...]

Ue: Ich selbst gehe in seine Richtung (zu ihm).

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 6]

Uebung 7

[...] དཔོན་སློབ་གཉིས་ཀྱིས་བྱོན་ [...]

Wylie: [...] dpon slob gnyis kyis byon [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
དཔོན་སློབ་dpon slobSubst.Meister und SchuelerS
གཉིས་gnyisZWzweiS (Zahlbestimmung)
ཀྱིས་kyisKSuf (Erg)[Ergativ]Ergativmarker
བྱོན་byonresp.; tmdV; 2.SFankommen; gehen; reisenP (VG3)

G: [...] dpon slob gnyis kyis \<S:Erg\> byon \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: Die beiden, Meister und Schueler, kamen [an].

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 7]

Uebung 8

ཡོན་བདག་གི་ནང་དུ་སླེབ།

Wylie: yon bdag gi nang du sleb /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཡོན་བདག་yon bdagSubst.Gabenherr; StifterAttribut
གི་giAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
ནང་nangSubst.Haus; InneresABlok
དུ་duPPinPostposition
སླེབ་slebtmdV; 1.,3.SFerreichen; ankommenP (VG3)

G: yon bdag gi nang du \<ABlok:PP\> sleb \<P:VG3;1.SF\> /

Ue: [Er] kommt im Haus des Gabenherrn an.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 8]

Uebung 9

ད་རས་ཆུང་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དུ་སོང་ [...]

Wylie: da ras chung pa khyod kyis rgya gar du song [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ད་daAdv.jetztABtemp
རས་ཆུང་པ་ras chung paNZRas chung paS (Apposition)
ཁྱོད་khyodPersPronduS
ཀྱིས་kyisKSuf (Erg)[Ergativ]Ergativmarker
རྒྱ་གར་rgya garONIndienABlok
དུ་duPPnachPostposition
སོང་songtmdV; 4.SFgehenP (VG3)

G: da \<ABtemp\> ras chung pa khyod kyis \<S:Erg\> rgya gar du \<ABlok:PP\> song \<P:VG3;4.SF\> [...]

Ue: Jetzt, Ras chung pa, geh du nach Indien!

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 9]

Uebung 10

གཉིས་པོས་དབུས་གཙང་དུ་འོངས།

Wylie: gnyis pos dbus gtsang du 'ongs /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
གཉིས་པོ་gnyis poKoZdie beidenS
ས་sKSuf (Erg)[Ergativ]Ergativmarker
དབུས་གཙང་dbus gtsangONdBus gTsang (Zentraltibet)ABlok
དུ་duPPnachPostposition
འོངས་'ongstmdV; 2.SFkommenP (VG3)

G: gnyis pos \<S:Erg\> dbus gtsang du \<ABlok:PP\> 'ongs \<P:VG3;2.SF\> /

Ue: Die beiden kamen nach dBus gTsang (Zentraltibet).

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 10]

Uebung 11

ཁྱེད་འདི་ཉིད་དུ་བཞུགས་ཤིག།

Wylie: khyed 'di nyid du bzhugs shig /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཁྱེད་khyedresp.; PersPronIhrS
འདི་'diDemProndieser/hierABlok
ཉིད་nyidFokPartgenauFokuspartikel
དུ་duPPanPostposition
བཞུགས་bzhugsresp.; tmdV; 4.SFsitzen; bleibenP (VG3)
ཤིགshigImpPart[Imperativ]Imperativpartikel

G: khyed O \<S:Abs\> 'di nyid du \<ABlok:PP\> bzhugs \<P:VG3;4.SF\> shig /

Ue: Bleibt genau hier!

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 11]

Uebung 12

བདག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ན་གནས་ [...]

Wylie: bdag kyang de kho na na gnas [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
བདག་bdagPersPronichS
ཀྱང་kyangFokPartauchFokuspartikel
དེ་deDemPronjener/dortABlok (Bestimmung)
ཁོ་ན་kho naFokPartgenau; ausschliesslichFokuspartikel
ན་naPPin; anPostposition
གནས་gnastmdV; 1.,2.,3.SFwohnen; sich aufhaltenP (VG3)

G: bdag O kyang \<S:Abs\> de kho na na \<ABlok:PP\> gnas \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: Auch ich hielt mich genau dort auf.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 12]

Uebung 13

ལྷ་རྩེའི་བྲག་ལ་བཞུགས།

Wylie: lha rtse'i brag la bzhugs /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ལྷ་རྩེ་lha rtseONlHa rtseAttribut
འི་'iAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
བྲག་bragSubst.FelsABlok
ལ་laPPamPostposition
བཞུགས་bzhugsresp.; tmdV; 1.,2.,3.,4.SFsitzen; wohnenP (VG3)

G: lha rtse'i brag la \<ABlok:PP\> bzhugs \<P:VG3;2.SF\> /

Ue: [Er] wohnte am Fels von lHa rtse.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 13]

Uebung 14

ནང་དུ་ཐུགས་དམ་ལ་གནས།

Wylie: nang du thugs dam la gnas /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ནང་nangSubst.Inneres; RaumABlok
དུ་duPPinPostposition
ཐུགས་དམ་thugs damSubst.Meditation(sgottheit)dO (FVG-Teil)
ལ་laPPinPostposition (FVG)
གནས་gnastmdV; 1.,2.,3.SFwohnen; sich aufhalten; bleibenP (VG3)

G: nang du \<ABlok:PP\> thugs dam la \<FVG\> gnas \<P:VG3;2.SF\> /

Ue: [Er] verweilte drinnen in Meditation (thugs dam).

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 14]

Uebung 15

[...] ངས་ཁྱེད་ཀྱི་དགོན་པར་བསྡད་ [...]

Wylie: [...] ngas khyed kyi dgon par bsdad [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ངས་ngasPersPron + KSuf (Erg)ich [Erg]S
ཁྱེད་khyedresp.; PersPronEuerAttribut
ཀྱི་kyiAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
དགོན་པ་dgon paSubst.KlosterABlok
ར་rPPinPostposition
བསྡད་bsdadtmdV; 2.,3.SFverweilen; bleibenP (VG3)

G: [...] ngas \<S:Erg\> khyed kyi dgon par \<ABlok:PP\> bsdad \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: Ich verweilte in Eurem Kloster.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 15]

Uebung 16

ཁྱོད་ངའི་རྩར་སྡོད་ཅིག་ [...]

Wylie: khyod nga'i rtsar sdod cig [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཁྱོད་khyodPersPronduS
ངའི་nga'iPersPron + AttrSufmeinAttribut
རྩ་rtsaSubst.Naehe; GrundpfeilerABlok
ར་rPPbeiPostposition
སྡོད་sdodtmdV; 1.,4.SFverweilen; bleibenP (VG3)
ཅིགcigImpPart[Imperativ]Imperativpartikel

G: khyod O \<S:Abs\> nga'i rtsar \<ABlok:PP\> sdod \<P:VG3;4.SF\> cig [...]

Ue: Du, bleib in meiner Naehe!

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 16]

Uebung 17

[...] གྲོང་འདབ་ཏུ་གནས་སོ།

Wylie: [...] grong 'dab tu gnas so /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
གྲོང་འདབ་grong 'dabSubst.Dorfnaehe; DorfgegendABlok
ཏུ་tuPPinPostposition
གནས་gnastmdV; 1.,2.,3.SFwohnen; sich aufhaltenP (VG3)
སོsoFinSuf[Satzende]Finalsuffix

G: [...] grong 'dab tu \<ABlok:PP\> gnas \<P:VG3;2.SF\> so \<FinSuf\> /

Ue: [Er] hielt sich in der Dorfnaehe auf.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 17]

Uebung 18

ངའི་བླ་མ་དེར་འདུག་གམ་མི་འདུག་གསུང་།

Wylie: nga'i bla ma der 'dug gam mi 'dug gsung /

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ངའི་nga'iPersPron + AttrSufmeinAttribut
བླ་མ་bla maSubst.LehrerS
དེ་deDemProndortABlok
ར་rPPdortOrtsmarkierung
འདུག'dugtmdV; 1.,2.,3.SFsich aufhaltenP2
གམ་-gamFragePart[oder]disjunktive Fragepartikel (-am-Allomorph nach -g)
མི་miNegPartnichtNegation
འདུག'dugtmdV; 1.,2.,3.SFsich aufhaltenP2 (VG3)
གསུང་gsungresp.; tdV; 1.,3.SFsagenP1 (VG1)

G: { nga'i bla ma O \<S2:Abs\> der \<ABlok:PP\> 'dug \<P2:VG3;1.SF\> gam mi 'dug } gsung \<P1:VG1;1.SF\> /

Ue: [Er] sagt[e]: "Haelt sich mein Lehrer dort auf oder nicht?"

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 18]

Uebung 19

སྦྲུམ་མས་ས་གཞན་དུ་འདུག་ [...]

Wylie: sbrum mas sa gzhan du 'dug [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
སྦྲུམ་མ་sbrum maSubst.SchwangereS
ས་sKSuf (Erg)--Ergativmarkierung
ས་saSubst.Ort; PlatzABlok
གཞན་gzhanAdj.anderer--
དུ་duPPanOrtsmarkierung
འདུག'dugtmdV; 1.,2.,3.SFsich aufhaltenP

G: sbrum mas \<S:Erg\> sa gzhan du \<ABlok:PP\> 'dug \<P:VG3;1.SF\> [...]

Ue: Die Schwangere haelt sich (hingegen) an einem anderen Ort auf.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 19]

Uebung 20

ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་བསམ་ཡས་སུ་བཞུགས་ [...]

Wylie: kha che'i paN+Di ta bsam yas su bzhugs [...]

Morphemanalyse:

TibetischWylieWortartBedeutungGrammatische Funktion
ཁ་ཆེ་kha cheONKasmiirAttribut
འི་'iAttrSuf[Genitiv]Attributsuffix
པཎྜི་ཏ་paN+Di taSubst.Pandita; Schriftgelehrter (Skt. *pandita*)S
བསམ་ཡས་bsam yasONbSam yasABlok
སུ་suPPinPostposition
བཞུགས་bzhugsresp.; tmdV; 1.,2.,3.,4.SFsitzen; wohnenP (VG3)

G: kha che'i paN+Di ta O \<S:Abs\> bsam yas su \<ABlok:PP\> bzhugs \<P:VG3;2.SF\> [...]

Ue: Der Pandita aus Kasmiir (Skt. *kashmiirapandita*) wohnte in bSam yas.

Anmerkungen:

[Quelle: Lekt_14 UEB, Nr. 20]

← Lektion 13 Alle Lektionen Lektion 15 →
Tibetische Wortsuche — Klassisches Tibetisch I/II (Schiller, Uni Wien) — Version: 22.05.2026 08:31